Ngày 16 — Modals
Năm nhiệm vụ, năm mầm. Làm hết là cây lớn. Con có thể chia ra làm nhiều lượt trong ngày.
Ngữ pháp — Destination B2, Unit 13
Mầm 1
- Làm gì: Học bộ modal verbs của Unit 13 — không có từ mới, cái phải học là một hệ ý nghĩa: cùng một modal đổi nghĩa theo chỗ nó đứng.
- Bao nhiêu câu: 71 câu (7 phần) — đúng 57 câu (80%) là đạt
- Luật riêng của dạng này: Phần A chỉ hỏi phần in đậm đúng hay sai — không sửa cả câu · phần B có khi CẢ HAI phương án đều đúng, lúc đó con chọn C · phần C và E có kho từ, phần D không có — đó là phần khó nhất của ngày · phần E mỗi từ dùng đúng một lần. Viết thường, trừ khi từ đó đứng đầu câu.
- Xong thì làm gì: Bấm Kiểm tra ở cuối mỗi phần, rồi bấm Nộp bài ở cuối mầm. Câu nào sai, con đọc to câu đúng một lần.
- Con có thể chia làm 2 lượt, không cần làm hết một mạch (ví dụ A–C rồi nghỉ, sau đó D–G).
Hôm nay là unit ngữ pháp — một ngày, không chia hai ngày như unit từ vựng vừa rồi. Bảy phần đi theo một đường: nhận ra hình thức sai (A) → chọn giữa hai cái gần nhau (B, F) → sản sinh có kho từ (C, E) → sản sinh không kho từ (D). Phần D là dạng key word transformation của chính sách và là phần khó nhất — làm chậm, đọc lại câu gốc trước khi viết. Ba chỗ sách CỐ Ý cho nhiều hơn một đáp án đúng: phần B có phương án C = cả hai đều đúng · sáu mục phần C nhận hơn một cách viết · bốn mục phần D nhận cả can’t và couldn’t. Nên nếu con viết một dạng khác mà vẫn đúng nghĩa, máy vẫn nhận. Phần G ÔN LẠI bộ từ The law and crime của Unit 12 — lần thứ ba.
A. PHẦN IN ĐẬM ĐÚNG HAY SAI (10 câu)
Bài A nguyên văn của sách. Phần in đậm đúng thì chép lại y nguyên, sai thì viết lại cho đúng. Chỉ viết phần in đậm, đừng chép cả câu.
- Can you to speak French?
- I can give you a hand tomorrow morning, if you like.
- I’ll can take my driving test after a few more lessons.
- Jack can play the guitar before he learnt to talk!
- If only I can afford to buy that top!
- We can have gone up the Eiffel Tower while we were in Paris, but we decided to go to the Louvre instead.
- I could get a more expensive computer, but it didn’t seem worth it.
- I wish I could get out of the maths test tomorrow!
- I bet you’d love to be can to get satellite TV.
- You’d better tell the coach if you can’t playing on Saturday.
B. CHỌN TỪ ĐÚNG — và có khi CẢ HAI đều đúng (11 câu)
Ghi A nếu từ thứ nhất đúng, B nếu từ thứ hai đúng, C nếu cả hai đều đúng. Sách nói thẳng: If both options are correct, circle both.
- Hello. Could / Can I speak to Mrs Johnson, please?
A chỉ Could · B chỉ Can · C cả hai đều đúng - We could / were allowed to go home early yesterday because our teacher was ill.
A chỉ could · B chỉ were allowed to · C cả hai đều đúng - The head teacher said we could / were allowed to go home.
A chỉ could · B chỉ were allowed to · C cả hai đều đúng - Do you think I should / could be worried about these spots on my forehead?
A chỉ should · B chỉ could · C cả hai đều đúng - You ought to / should enter that talent contest!
A chỉ ought to · B chỉ should · C cả hai đều đúng - You couldn’t / shouldn’t talk to people like that! It’s rude!
A chỉ couldn't · B chỉ shouldn't · C cả hai đều đúng - Alan should write / have written two essays in the exam yesterday, not one!
A chỉ write · B chỉ have written · C cả hai đều đúng - No, you may / should not go out tonight. You know you’re grounded!
A chỉ may · B chỉ should · C cả hai đều đúng - Diana should have waited / been waiting for me at the corner. I wonder where she went.
A chỉ waited · B chỉ been waiting · C cả hai đều đúng - What were you doing in the park? You ought to have done / been doing your homework then!
A chỉ done · B chỉ been doing · C cả hai đều đúng - Yes, of course you can / are able to open the window if you’re too hot!
A chỉ can · B chỉ are able to · C cả hai đều đúng
C. MUST · HAVE TO · NEED TO (10 câu)
Kho từ: must · mustn’t · have to · has to · had to · need to · needs to · needn’t · don’t have to · didn’t have to. Chia đúng thì và đúng ngôi. Sách nói: If more than one possibility is correct, write all possibilities — nên nhiều câu ở đây nhận hơn một đáp án.
- Oh, I remember to get some potatoes on the way home tonight.
- Jason see the headmaster during the next break. I wonder what it's about?
- We light lots of candles during the power cut two nights ago.
- I'll start doing my Christmas cards soon. It's nearly December.
- Carl, you run into the street like that without looking first. It's dangerous!
- People with solar-powered cars worry about the price of petrol.
- I wouldn't like to get up at five o'clock every morning.
- We do any washing-up after the picnic because we'd used disposable plates and cutlery.
- Do professional musicians practise every day?
- I have bothered cooking all that food; they'd eaten before they arrived.
D. VIẾT LẠI CÂU — dùng từ cho sẵn (8 câu)
Viết lại câu thứ hai sao cho nghĩa giống câu thứ nhất, bắt buộc dùng từ in đậm cho sẵn. Viết từ hai đến năm từ vào chỗ trống. Đây là dạng của chính sách, và là dạng khó nhất của unit: không có kho từ.
- His lights are on so I'm pretty sure Dan is at home. <b>(as)</b> — Dan his lights are on.
- Susie's car's not here so she's almost certainly taking Dobber to the vet. <b>(be)</b> — Susie Dobber to the vet since her car's not here.
- There's no way that boy's Simon. He's much taller! <b>(boy)</b> — That Simon. He's much taller!
- I'm certain the Winners don't think we're coming tonight; we arranged it for next Tuesday. <b>(expecting)</b> — The Winners tonight; we arranged it for next Tuesday.
- I bet you were exhausted after such a long journey! <b>(have)</b> — You exhausted after such a long journey!
- The only explanation is that Evan was on the phone to someone in Australia! <b>(talking)</b> — Evan on the phone to someone in Australia!
- There's no way Casey won the disco dancing competition. <b>(have)</b> — Casey the disco dancing competition.
- I don't believe Helen's been trying to call us all day. The phone hasn't rung once. <b>(been)</b> — Helen to call us all day.
E. MỖI TỪ DÙNG ĐÚNG MỘT LẦN (12 câu)
Kho từ: able · cannot · could · had · have · might · must · needn’t · mustn’t · ought · should · will. Mỗi từ dùng đúng MỘT lần. Chữ in nghiêng cuối mỗi câu là nghĩa của câu đó — đọc nó trước rồi mới chọn từ. Gạch đi từ nào đã dùng.
- I have left my bag on the bus. <i>(expressing certainty)</i>
- In a few months, I'll be to buy a car. <i>(expressing future ability)</i>
- I drive when I was thirteen years old! <i>(expressing past ability)</i>
- No, you have any more pocket money! <i>(refusing a request)</i>
- I think you consider a career in the armed forces. <i>(giving advice)</i>
- I forget to phone Julie tonight! <i>(expressing personal obligation)</i>
- I to have a filling at the dentist's. <i>(expressing external obligation in the past)</i>
- You don't to do Exercise D for homework. <i>(expressing a lack of obligation)</i>
- You have to work a lot harder if you want to get a good report. <i>(expressing future obligation)</i>
- They to arrive at about 8. <i>(expressing probability)</i>
- Sean have got stuck in traffic. <i>(expressing possibility)</i>
- I have worried so much about Jan's present. She loved it! <i>(expressing a lack of past obligation)</i>
F. HAI CÂU GẦN NHAU — chọn câu ĐÚNG (10 câu)
Hai câu chỉ khác nhau một chỗ, và chỉ một câu đúng. Ghi A hoặc B. Đây là mười chỗ sách ghi thẳng trong các khối Watch out!.
- A I’d hate to have to have injections every day.
B I’d hate to must have injections every day. - A You mustn’t touch that wire! It’s live.
B You don’t have to touch that wire! It’s live. - A I needn’t have gone to the doctor — I went, but it turned out to be nothing.
B I didn’t need to go to the doctor — I went, but it turned out to be nothing. - A Do I have to take this medicine before every meal?
B Must I take this medicine before every meal? - A This syringe needs sterilising.
B This syringe needs sterilise. - A I was allowed to wear a knee support during the match.
B I could wear a knee support during the match. - A I’ve been able to swim since I was five.
B I’ve could swim since I was five. - A You’ll have to be more careful about what you eat in future.
B You’ll must be more careful about what you eat in future. - A These can’t be the pills; they’re the wrong colour.
B These mustn’t be the pills; they’re the wrong colour. - A The bruise ought to have disappeared days ago. I wonder why it didn’t.
B The bruise ought to disappear days ago. I wonder why it didn’t.
G. ÔN LẠI — Unit 12 The law and crime, lần thứ ba (10 câu)
Kho từ: proof · evidence · suspect · accused · witness · bystander · robber · burglar · vandal · prosecute. Lần gặp thứ ba của bộ từ Unit 12, trong bối cảnh hoàn toàn khác. Chú ý số ít / số nhiều.
- The lawyer said there was simply no that her client had ever been in the building.
- Officers spent two days collecting from the scene before the road was reopened.
- A was questioned on Tuesday and released the same evening without charge.
- The stood up as the judge entered the courtroom.
- A told the court that she had seen the whole thing from her balcony.
- A who happened to be passing called an ambulance but did not stay.
- The threatened the cashier and left with the contents of the till.
- A got in through a skylight while the family were away for the weekend.
- Some had sprayed paint across the whole length of the bus shelter.
- The company decided to the two men who had copied its designs.
Đọc — Rainwater Harvesting
Mầm 2
- Làm gì: Đọc bài Rainwater Harvesting ngay trên trang, rồi trả lời 13 câu bên dưới.
- Bao nhiêu câu: 13 câu (6 trả lời câu hỏi · 7 YES/NO/NOT GIVEN) — đúng 7 câu (50%) là đạt
- Luật riêng của dạng này: Hôm nay có HAI nhóm, và nhóm đầu là MỘT KỸ NĂNG MỚI. Nhóm 1–6: trả lời câu hỏi — viết tối đa BA TỪ và/hoặc MỘT SỐ, lấy đúng chữ trong bài. Nhóm 7–13: ghi YES / NO / NOT GIVEN.
- Xong thì làm gì: Bấm Nộp bài, rồi làm phần Sau khi đọc.
Bài: Rainwater Harvesting — 1025 từ, 10 đoạn mang nhãn A–J. Bài mở đầu bằng một đoạn không mang nhãn: For two years southern Sri Lanka suffered a prolonged drought, described by locals as “the worst in 50 years”. Some areas didn’t see a successful crop for four or five consecutive seasons. Livestock died, water in wells dropped to dangerously low levels, children were increasingly malnourished and school attendance has fallen. An estimated 1.6 million people were affected. Mười đoạn A–J nằm ngay dưới. Bài nằm ngay trên trang, con không cần mở đường dẫn nào.
Muthukandiya is a village in Moneragala district, one of the drought-stricken areas in the “dry zone” of southern Sri Lanka, where half the country’s population of 18 million lives. Rainfall in the area varies greatly from year to year, often bringing extreme dry spells in between monsoons. But this drought was much worse than usual. Despite some rain in November, only half of Moneragala’s 1,400 tube wells were in working order by March. The drought devastated supplies of rice and freshwater fish, the staple diet of inland villages. Many local industries closed down and villagers headed for the towns in search of work.
The villagers of muthukandiya arrived in the 1970s as part of a government resettlement scheme. Each family was given six acres of land, with no irrigation system. Because crop production, which relies entirely on rainfall, is insufficient to support most families, the village economy relies on men and women working as day-laborers in nearby sugar-cane plantations. Three wells have been dug to provide domestic water, but these run dry for much of the year. Women and children may spend several hours each day walking up to three miles (five kilometers) to fetch water for drinking, washing, and cooking.
In 1998, communities in the district discussed water problems with Practical Action South Asia. What followed was a drought mitigation initiative based on a low-cost “rainwater harvesting” technology already used in Sri Lanka and elsewhere in the region. It uses tanks to collect and store rain channeled by gutters and pipes as it runs off the roofs of houses.
Despite an indigenous tradition of rain-water harvesting and irrigation systems going back to the third century BC, policy-makers in modern times have often overlooked the value of such technologies, and it is only recently that officials have taken much interest in household-level structures. Government and other programmes have, however, been top-down in their conception and application, installing tanks free of charge without providing training in the skills needed to build and maintain them properly. Practical Action South Asia’s project deliberately took a different approach, aiming to build up a local skills base among builders and users of the tanks, and to create structures and systems so that communities can manage their own rainwater harvesting schemes.
The community of Muthukandiya was involved throughout. Two meetings were held where villagers analysed their water problems, developed a mitigation plan and selected the rainwater harvesting technology. Two local masons received several days’ on-the-job training in building the 5,000-litre household storage tanks: surface tanks out of Ferro-cement and underground tanks out of brick. Each system, including tank, pipes, gutters and filters, cost US$195 – equivalent to a month’s income for an average village family. Just over half the cost was provided by the community, in the form of materials and unskilled labour. Practical Action South Asia contributed the rest, including cement, transport and payment for the skilled labour. Households learned how to use and maintain the tanks, and the whole community was trained to keep domestic water supplies clean. A village rainwater harvesting society was set up to run the project. To date, 37 families in and around Muthukandiya have storage tanks. Evaluations show clearly that households with rainwater storage tanks have considerably more water for domestic needs than households relying entirely on wells and ponds. During the driest months, households with tanks may have up to twice as much water available. Their water is much cleaner, too.
Nandawathie, a widow in the village, has taken full advantage of the opportunities that rainwater harvesting has brought her family. With a better water supply now close at hand, she began by growing a few vegetables. The income from selling these helped her to open a small shop on her doorstep. This increased her earnings still further, enabling her to apply for a loan to install solar power in her house. She is now thinking of building another tank in her garden so that she can grow more vegetables. Nandawathie also feels safer now that she no longer has to fetch water from the village well in the early morning or late evening. She says that her children no longer complain so much of diarrhoea. And her daughter Sandamalee has more time for school work.
In the short term, and on a small scale, the project has clearly been a success. The challenge lies in making such initiatives sustainable and expanding their coverage. At a purely technical level, rainwater harvesting is evidently sustainable. In Muthukandiya, the skills required to build and maintain storage tanks were taught fairly easily and can be shared by the two trained masons, who are now finding work with other development agencies in the district.
The non-structural elements of the work, especially it’s financial and organizational, present a bigger challenge. A revolving fund was set up, with households that had already benefited agreeing to contribute a small monthly amount to pay for maintenance, repairs and new tanks. However, it appears that the revolving fund concept was not fully understood and it has proved difficult to get households to contribute. Recovering costs from interventions that do not generate income directly will always be a difficult proposition, although this can be overcome if the process is explained more fully at the outset.
The Muthkandiya initiative was planned as a demonstration project, to show that community-based drought mitigation through rainwater harvesting was feasible. Several other organizations have begun their own projects using the same approach. The feasibility of introducing larger tanks is being investigated.
However, a lot of effort and patience are needed to generate the interest, develop the skills and organize the management structures needed to implement sustainable community-based projects. It will probably be some time before rainwater harvesting technologies can spread rapidly and spontaneously across the district’s villages, without external support.
Câu 1–6 — Answer the questions below
Nguyên văn đầu bài của đề: Answer the questions below. Choose NO MORE THAN THREE WORDS AND/OR A NUMBER from the passage for each answer. Dạng này mới — chưa ngày nào của khoá có. Khác điền vào chỗ trống ở chỗ: ở đây không có câu nào đỡ cho con, con đọc một câu hỏi rồi tự quyết định lấy cụm nào trong bài. Hai chỗ mất điểm: viết quá ba từ là sai dù ý đúng · phải chép đúng chữ trong bài, không diễn đạt lại. Đáp án dài nhất của bài hôm nay đúng ba từ, và một ô là một con số.
- What is the major way for local people to make a living in Muthukandiya village?
Crop production — đoạn B: Because crop production, which relies entirely on rainfall, is insufficient to support most families. Hai từ — đừng viết cả cụm crop production which relies on rainfall.
- Where can adult workers make extra money from in daytime?
sugar-cane plantations — đoạn B: men and women working as day-laborers in nearby sugar-cane plantations. Câu hỏi hỏi CHỖ kiếm thêm tiền, nên trả lời là nơi, không phải việc.
- What has been dug to supply water for daily household life?
three wells — đoạn B: Three wells have been dug to provide domestic water. Bài dùng đúng chữ dug của câu hỏi.
- In which year did the plan of a new project to lessen the effect of drought begin?
1998 — đoạn C: In 1998, communities in the district discussed water problems with Practical Action South Asia. Đây là ô MỘT SỐ — đúng chữ AND/OR A NUMBER của đầu bài.
- Where do the gutters and pipes collect rainwater from?
roofs of houses — đoạn C: rain channeled by gutters and pipes as it runs off the roofs of houses. Ba từ, vừa đúng mức tối đa.
- What helps the family obtain more water for domestic needs than those relying on only wells and ponds?
rainwater storage tanks — đoạn E: households with rainwater storage tanks have considerably more water for domestic needs than households relying entirely on wells and ponds. Bài lặp gần nguyên câu hỏi, nên chỗ khó không phải tìm ra chỗ mà là cắt đúng ba từ.
Câu 7–13 — YES / NO / NOT GIVEN
Đầu bài của nhóm này viết “the information given”, nhưng ba ô để chọn lại là YES / NO / NOT GIVEN. Con bám theo ba chữ trong ô, đừng bám theo chữ “information” ở đầu bài. Nguyên văn đầu bài của đề: Do the following statements agree with the information given in Reading Passage 1? In boxes 7-13 on your answer sheet, write YES if the statement is true, NO if the statement is false, NOT GIVEN if the information is not given in the passage. NO là bài nói ngược lại; NOT GIVEN là bài không trả lời câu đang hỏi. Hai ô khó nhất hôm nay — 7 và 13 — đều là NOT GIVEN kiểu mọi chữ đều có trong bài, chỉ điều câu hỏi khẳng định là không có.
- Most of the government’s actions and other programs have somewhat failed.
NOT GIVEN — đoạn D có phê chương trình của nhà nước: top-down in their conception and application, installing tanks free of charge without providing training. Nhưng làm theo lối áp từ trên xuống không phải đã thất bại, và bài không nói phần lớn các chương trình thất bại. Thấy bài nói xấu về một thứ chưa đủ để chọn YES.
- Masons were trained for the constructing parts of the rainwater harvesting system.
YES — đoạn E: Two local masons received several days’ on-the-job training in building the 5,000-litre household storage tanks.
- The cost of rainwater harvesting systems was shared by local villagers and the local government.
NO — đoạn E: hơn một nửa chi phí do cộng đồng góp, phần còn lại do Practical Action South Asia góp — không có chính quyền địa phương nào. Câu hỏi đổi đúng một bên của phép chia tiền.
- Tanks increase both the amount and quality of the water for domestic use.
YES — đoạn E nói cả hai: considerably more water for domestic needs (lượng) và Their water is much cleaner, too (chất). Câu nào có chữ both thì phải tìm đủ hai chỗ mới chọn YES.
- To send her daughter to school, a widow had to work for a job in a rainwater harvesting scheme.
NO — đoạn F: Nandawathie trồng rau rồi mở một cửa hàng nhỏ, con gái has more time for school work. Bài không nói bà phải đi làm cho một dự án hứng nước mưa để cho con đi học — bà hưởng lợi từ dự án, không làm việc cho dự án.
- Households benefited began to pay part of the maintenance or repairs.
YES — đoạn H: A revolving fund was set up, with households that had already benefited agreeing to contribute a small monthly amount to pay for maintenance, repairs and new tanks. Đoạn này còn nói thêm rằng thu tiền khó, nhưng câu hỏi chỉ hỏi họ đã bắt đầu trả một phần hay chưa.
- Training two masons at the same time is much more preferable to training a single one.
NOT GIVEN — đoạn G có nói hai thợ được dạy và nay finding work with other development agencies, nhưng bài không hề so sánh dạy hai thợ với dạy một thợ. Đây là NOT GIVEN kiểu khó: mọi chữ trong câu đều có trong bài, chỉ phép so sánh là không có.
1. Hỏi lại nội dung bài
Trả lời bằng lời của con, không cần viết dài.
- Trước khi có bể chứa nước mưa, dân làng lấy nước sinh hoạt từ đâu?
- Hệ thống hứng nước mưa gồm những bộ phận nào, và nước chảy từ đâu xuống?
- Tiền làm bể chứa do ai trả — và bài có nói rõ không?
- Bài nêu HAI cái lợi của bể chứa so với chỉ dùng giếng và ao — kể được một cái?
2. Khai thác từ vựng hay trong chính bài đọc
| Từ / cụm | Nghĩa | Câu gốc trong bài |
|---|---|---|
| drought-stricken | bị hạn hán hoành hành | one of the drought-stricken areas in the “dry zone” of southern Sri Lanka |
| consecutive seasons | các vụ mùa liên tiếp | Some areas didn’t see a successful crop for four or five consecutive seasons |
| malnourished | suy dinh dưỡng | children were increasingly malnourished and school attendance has fallen |
| a government resettlement scheme | một chương trình tái định cư của nhà nước | The villagers of muthukandiya arrived in the 1970s as part of a government resettlement scheme |
3. Sáu ô short answer — đếm từ trước khi nộp
| Câu | Câu hỏi | Đáp án con chọn |
|---|---|---|
| 1 | What is the major way for local people to make a living? (tối đa 3 từ) | |
| 2 | Where can adult workers make extra money from in daytime? (tối đa 3 từ) | |
| 3 | What has been dug to supply water for daily household life? (tối đa 3 từ) | |
| 4 | In which year did the plan of a new project begin? (tối đa 3 từ, hoặc một số) | |
| 5 | Where do the gutters and pipes collect rainwater from? (tối đa 3 từ) | |
| 6 | What helps the family obtain more water than those relying on only wells and ponds? (tối đa 3 từ) |
Em viết đáp án mình chọn, rồi tự đếm số từ trước khi nộp. Dạng short answer mất điểm vì đếm từ: viết cả câu là sai dù ý đúng, và phải chép đúng chữ trong bài, không diễn đạt lại. Ô này chấm riêng, không tính vào 13 câu của bài.
Đáp án sáu ô và chỗ tìm ra trong bài
| Câu | Từ trong bài | Nằm ở |
|---|---|---|
| 1 | Crop production | B |
| 2 | sugar-cane plantations | B |
| 3 | three wells | B |
| 4 | 1998 | C |
| 5 | roofs of houses | C |
| 6 | rainwater storage tanks | E |
Chỉ mở sau khi con đã tự điền cả sáu hàng và đếm số từ. Hàng 6 đáng nhất: bài lặp lại gần nguyên câu hỏi, nên chỗ khó không phải tìm ra chỗ mà là cắt đúng ba từ.
Nghe — Ethnography in business
Mầm 3
- Làm gì: Nghe băng Ethnography in business một lượt duy nhất, vừa nghe vừa làm 10 câu.
- Bao nhiêu câu: 10 ô chấm điểm — đúng 5 ô (50%) là đạt
- Luật riêng của dạng này: Hôm nay chỉ MỘT nhóm, và luật rất chặt: điền vào bài ghi chép, CHỈ MỘT TỪ cho mỗi ô. Hai từ là sai, dù ý đúng. Tờ ghi chép đi theo thứ tự băng nói, nên con bám theo tên từng mục (đồ nhà bếp → điện thoại → công ty máy tính → bệnh viện → hãng bay → nguyên tắc chung).
- Xong thì làm gì: Bấm Kiểm tra để thấy ô nào sai và đáp án đúng, rồi mở phần Sau khi nghe, cuối cùng bấm Nộp bài.
Bài: Ethnography in business — một bài giảng về ethnography — cách nghiên cứu bằng QUAN SÁT — và năm ví dụ dùng nó trong kinh doanh Bài nằm ngay trên trang, con không cần mở đường dẫn nào.
Bài nghe hôm nay — một bài giảng một người nói, có năm ví dụ xếp theo mục. (Đề này không cho biết đây là phần nào của bài thi, nên cô chưa xác định được là Part mấy — con cứ nghe và làm bình thường.)
Câu 1–10 — Complete the notes
Nguyên văn đầu bài của đề: Complete the notes below. Write ONE WORD ONLY for each answer. Một từ thôi — viết hai từ là sai, kể cả khi hai từ đó đúng ý. Chép đúng chữ nghe được, đừng tự đổi số nhiều thành số ít: ô 1 băng nói attitudes.
- Ethnography có thể dùng trong kinh doanh: để tìm hiểu nhu cầu của khách hàng và của họ với sản phẩm hiện có
Băng: providing valuable information about their attitudes towards existing products. Băng nói số nhiều — con chép đúng cái nghe được, máy nhận cả hai dạng.
- Đồ dùng nhà bếp — các nhà nghiên cứu thấy người nấu ăn khó nhìn thấy bên trong cốc đong
Băng: although the measuring cups had numbers inside them, the cooks couldn’t see these easily.
- Điện thoại di động — những khách hàng này muốn kiểm tra đã dùng
Băng: they were eager to know how much time they’d spent on the call so far. Nguồn nhận thêm minutes, nhưng băng không nói chữ đó — con cứ chép chữ nghe được.
- Công ty máy tính — cần phát triển để việc liên lạc giữa người quản trị hệ thống và đồng nghiệp tốt hơn
Băng: the team came up with an idea for software that would help them to do this.
- Bệnh viện — điều dưỡng cần truy cập thông tin về ở các khu khác nhau của bệnh viện
Băng: the nurses needed to access the computer records of their patients, no matter where they were.
- Hãng bay — người tham gia ghi lại thông tin về của mình trong lúc bay
Băng: a study aiming at tracking the emotions of passengers during a flight. Nguồn nhận thêm feelings, nhưng băng nói emotions.
- Người tham gia có thể được chọn theo tiêu chí như tuổi, hoặc sản phẩm đang dùng
Băng: the researchers may select them according to their income. Trước đó băng nhắc age bracket — đúng chữ tuổi đã in sẵn trên tờ ghi chép, nên chỗ cần điền là cái tiếp theo.
- Người tham gia phải thấy khi tham gia nghiên cứu
Băng: they have to be comfortable talking about themselves and being watched.
- Thường có việc trực tiếp người tham gia
Băng: the research is usually based on first-hand observation of what they are doing at the time. Chữ trên tờ ghi chép là direct, băng nói first-hand — hai cách nói của cùng một ý.
- Cần rất nhiều thời gian cho việc dữ liệu
Băng: 70 to 80 per cent of their time is spent not on the collecting of data but on its analysis.
1. Hỏi lại nội dung bài
Trả lời bằng lời của con, nghe lại nếu cần.
- Ethnography khác khảo sát thông thường ở chỗ nào — nhà nghiên cứu HỎI hay NHÌN?
- Vì sao người ta chọn người tham gia theo THU NHẬP hoặc theo nhóm?
- Bao nhiêu phần trăm thời gian dành cho PHÂN TÍCH chứ không phải thu thập?
- Nêu một ví dụ trong bài cho thấy quan sát tìm ra điều mà hỏi thì không ra.
2. Khai thác từ vựng hay trong chính lời băng
| Từ / cụm | Nghĩa | Lời người nói |
|---|---|---|
| first-hand observation | quan sát trực tiếp, tận mắt | the research is usually based on first-hand observation of what they are doing at the time |
| a pattern of some sort | một quy luật nào đó | they try to identify a pattern of some sort in all this data |
| compelling insights | những phát hiện thuyết phục | This can result in some compelling insights |
| feed back to the whole design process | quay trở lại đóng góp cho cả quá trình thiết kế | compelling insights that can in turn feed back to the whole design process |
3. Key table IELTS (bảng Paraphrase) — người nói dùng từ nào thay cho từ trong tờ ghi chép?
Cột Word in sẵn — đó là chữ trên tờ ghi chép. Cột Paraphrase con tự điền: chữ mà NGƯỜI NÓI thực sự dùng.
| Câu | Từ trên TỜ GHI CHÉP | Chữ mà NGƯỜI NÓI dùng cho nó |
|---|---|---|
| 2 | numbers | |
| 3 | time | |
| 5 | patients | |
| 8 | comfortable | |
| 10 | analysis |
Nghe lại đúng chỗ, hoặc mở Lời băng ở dưới rồi điền. Ô này chấm riêng, không tính vào số câu đúng của bài nghe.
Mở phần này sau khi con đã nộp bài — nhìn transcript trước thì con mất đúng phần khó nhất của bài nghe: tự tách ra từng từ và nghe ra chỗ nói rút gọn.
Transcript
So what I’m going to talk about to you today is something called Ethnography. This is a type of research aimed at exploring the way human cultures work. It was first developed for use in anthropology, and it’s also been used in sociology and communication studies. So what’s it
got to do with business, you may ask. Well, businesses are finding that ethnography can offer them deeper insight into the possible needs of customers, either present or future, as well as providing valuable information about their attitudes towards existing products. And ethnography can also help companies to design new products or services that customers really want.
Let’s look at some examples of how ethnographic research works in business. One team of researchers did a project for a company manufacturing kitchen equipment. They watched how cooks used measuring cups to measure out things like sugar and flour. They saw that
the cooks had to check and recheck the contents, because although the measuring cups had numbers inside them, the cooks couldn't see these easily. So a new design of cup was developed to overcome this problem, and it was a top seller.
Another team of ethnographic researchers looked at how cell phones were used in Uganda, in Africa. They found that people who didn’t have their own phones could pay to use the
phones of local entrepreneurs. Because these customers paid in advance for their calls, they were eager to know how much time they’d spent on the call so far. So the phone company designed phones for use globally with this added feature.
Ethnographic research has also been carried out in computer companies. In one company, IT systems administrators were observed for several weeks. It was found that a large amount of
their work involved communicating with colleagues in order to solve problems, but that they didn’t have a standard way of exchanging information from spreadsheets and so on. So the team came up with an idea for software that would help them to do this.
In another piece of research, a team observed and talked to nurses working in hospitals.
This led to the recognition that the nurses needed to access the computer records of their patients , no matter where they were. This led to the development of a portable computer tablet that allowed the nurses to check records in locations throughout the hospital.
Occasionally, research can be done even in environments where the researchers can’t be
present. For example, in one project done for an airline, respondents used their smartphones to record information during airline trips, in a study aiming at tracking the emotions of passengers during a flight.
So what makes studies like these different from ordinary research? Let’s look at some of the general principles behind ethnographic research in business. First of all, the researcher has to be completely open-minded – he or she hasn’t thought up a hypothesis to be tested, as is the case in other types of research. Instead they wait for the participants in the research to inform them. As far as choosing the participants themselves is concerned, that’s not really all that different from ordinary research – the criteria according to which the participants are chosen
may be something as simple as the age bracket they fall into, or the researchers may select them according to their income or they might try to find a set of people who all use a particular
product, for example. But it’s absolutely crucial to recruit the right people as participants. As well
as the criteria I’ve mentioned, they have to be comfortable talking about themselves and being watched as they go about their activities. Actually, most researchers say that people open up pretty easily, maybe because they’re often in their own home or workplace.
So what makes this type of research special is that it's not just a matter of sending a
questionnaire to the participants, instead the research is usually based on first-hand observation of what they are doing at the time. But that doesn’t mean that the researcher never talks to the participants. However, unlike in traditional research, in this case it’s the participant rather than the researchers who decides what direction the interview will follow. This means that there’s less likelihood of the researcher imposing his or her own ideas on the participant.
But after they’ve said goodbye to their participants and got back to their office, the
researchers’ work isn't finished. Most researchers estimate that 70 to 80 per cent of their time is spent not on the collecting of data but on its analysis – looking at photos, listening to recordings and transcribing them, and so on. The researchers may end up with hundreds of pages of notes. And to determine what's significant, they don’t focus on the sensational things or the unusual things, instead they try to identify a pattern of some sort in all this data, and to discern the meaning behind it. This can result in some compelling insights that can in turn feed back to the whole design process.
Bài học rút ra: ở bài điền vào tờ ghi chép, tên từng mục (Kitchen equipment · Cell phones · Hospitals…) chính là bản đồ — nghe thấy người nói đổi sang ví dụ mới là con phải nhảy sang mục mới. Và chữ in sẵn trên tờ ghi chép thường không là chữ băng nói: tờ ghi chép viết direct, băng nói first-hand.
Shadowing — How important is politeness?
Mầm 4
- Làm gì: Shadowing theo đoạn 3:03 → 4:10 của video, rồi quay một lần và nộp.
- Bao nhiêu câu: một video, đọc trọn đoạn 67 giây — đúng cô chấm theo 4 tiêu chí ở dưới là đạt
- Luật riêng của dạng này: Đeo tai nghe để micro chỉ thu giọng con, không lẫn tiếng băng · quay điện thoại hướng vào con, không hướng vào màn hình · cầm máy cách miệng khoảng một gang tay.
- Xong thì làm gì: Bật nghe lại ở mức âm lượng một nửa — nghe rõ tiếng mình thì mới nộp. Nộp vào ô Shadowing ở cuối mầm.
Đoạn phải đọc: 3:03 → 4:10 (67 giây). Cả bài dài 6 phút 16 — con không phải đọc hết. Đoạn này có hai người dẫn và một đoạn phỏng vấn, nó mở đúng ở đầu một câu và đóng sau một dấu chấm. Các dòng dưới đây ngắt giữa câu — đó là cách phụ đề BBC ngắt theo chiều rộng màn hình, không phải chỗ con phải nghỉ hơi. Đọc theo tiếng, bảng chữ chỉ để con biết mình đang ở đâu.
| Mốc | Lời |
|---|---|
| 3:03 | Michael Rosen didn't feel that the boy was insulting him. |
| 3:06 | To insult someone means to be rude or offensive to them. |
| 3:09 | Although his speech was very informal, |
| 3:12 | Michael thought the boy was actually pleased to see him, not rude at all. |
| 3:16 | Michael was well disposed to the boy – he liked and approved of him. |
| 3:21 | So, you could say that politeness is subjective. |
| 3:24 | If Michael doesn't feel offended, then where is the offence? |
| 3:28 | Then why do we teach children to be polite at all? |
| 3:31 | Well, according to Professor Mulaney, it's to do with the rules of society. |
| 3:35 | That's right. Louise thinks that by teaching our kids politeness, |
| 3:39 | they enjoy the benefits of being accepted in society. |
| 3:43 | So, imagine how embarrassed she felt when her two-year-old daughter |
| 3:47 | repeatedly ignored the cook at her nursery school and refused to say hello. |
| 3:54 | Here's Louise Melanie telling the story to BBC Radio 4's Word of Mouth. |
| 3:59 | (Louise) The cook looked so disappointed. |
| 4:01 | And as I mention in the book, it felt to me like there were lots |
| 4:03 | of other children skipping – skipping and jumping past going hello, |
| 4:07 | being really friendly children, and my daughter was just there. |
Năm bước làm
Bước 1 — nghe chạy cả đoạn (3:03 → 4:10), chưa đọc. Một lượt, không nhìn chữ, chỉ quen nhịp.
Bước 2 — chặng 1 (3:03 → 3:28). Người dẫn giải nghĩa insult và well disposed to. Chỗ phát âm: insulting — trọng âm ở sul, khác insult (danh từ) trọng âm ở in.
Bước 3 — chặng 2 (3:28 → 3:54). Hai người dẫn nói về rules of society. Chú ý subjective: trọng âm ở jec.
Bước 4 — chặng 3 (3:54 → 4:10). Lời Louise kể chuyện con gái. disappointed: bốn âm tiết, trọng âm ở point.
Bước 5 — đọc đuổi trọn đoạn 67 giây, quay một lần. Vấp thì đi tiếp, đừng quay lại đọc lại.
Thế nào là một bản thu đạt — cô chấm 4 tiêu chí
1. Đủ đoạn: đọc trọn 3:03 → 4:10, không bỏ câu nào.
2. Bám nhịp: đi theo kịp băng, không tụt lại quá một câu.
3. Nghe rõ giọng con: máy tách được giọng con khỏi tiếng băng.
4. Ba chỗ phát âm của chính đoạn này: insulting (trọng âm sul) · subjective (trọng âm jec) · disappointed (trọng âm point).
Vì sao hôm nay chọn đúng tập này. Unit 13 con đang học là Modals, và sách ghi thẳng “May is more polite than could, and could is more polite than can.” — tức một thang lịch sự. Đoạn này bàn chính chuyện đó: lịch sự là chủ quan hay là luật của xã hội. Con vừa học cái thang ở mầm 1 rồi nghe người ta tranh luận về nó. Một cụm đáng nhặt: well disposed to (có thiện cảm với) — dùng lại được ở Part 1 hôm nay.
Nói & Viết
Mầm 5
- Làm gì: Quay một video nói Part 1, và viết một bài Task 2.
- Bao nhiêu câu: 6 câu Part 1, mỗi câu 20–30 giây · một bài Task 2 từ 250 từ — đúng cô chấm theo bảng ở dưới là đạt
- Luật riêng của dạng này: Part 1 hỏi về BẢN THÂN con, và trả lời NGẮN hơn Part 3: một ý chính cộng một câu mở rộng, rồi dừng. Đừng mang thói quen nói dài của Part 3 sang đây. Task 2 hôm nay có HAI câu hỏi — phải trả lời ĐỦ CẢ HAI, bỏ một câu là mất điểm dù bài viết hay. Bài viết không chép đề vào phần mở bài.
- Xong thì làm gì: Video nộp vào ô Nói, bài viết dán vào ô Viết. Nộp cả hai mới đủ mầm.
Mầm 5 hôm nay là chỗ dùng đúng bộ ngữ pháp mầm 1 vừa học. Chủ đề luật lệ và việc tuân thủ — đúng trường nghĩa obligation and necessity của Unit 13, và nối thẳng vào đoạn shadowing về rules of society. Task 2 hôm nay không cần biểu đồ hay số liệu — con chỉ cần đề bài và dàn ý ở dưới.
A. NÓI — Part 1
Part 1 (6 câu về bản thân, mỗi câu 20–30 giây)
- Do people in your country usually say please and thank you?
- Were you taught to be polite when you were a child? Who taught you?
- Is it ever difficult to be polite? When?
- Do you think young people today are as polite as older people?
- Are there any rules in your home that everyone has to follow?
- Is there a rule you think should be changed?
Sáu câu này neo vào mầm 1 và mầm 4 hôm nay: câu 1–4 nối thẳng vào đoạn shadowing (lịch sự là chủ quan hay có luật), câu 5–6 bắt con dùng chính modal của Unit 13 — have to · must · should · be allowed to. Khác Part 3: Part 1 hỏi chuyện của con, nên nói ngắn — một ý chính cộng một câu mở rộng là đủ. Part 3 mới là chỗ nói dài về người ta nói chung. Ba cụm nên cố dùng: we’re expected to · you’re not supposed to · I was brought up to.
Thế nào là một bài Nói đạt
Nói Part 1: cả 6 câu đều 20–30 giây — không trả lời cụt một câu, và cũng không nói lan sang hai phút · mỗi câu có một ý chính cộng một câu mở rộng · nói về chính con, không nói người ta nói chung · dùng được ít nhất ba modal của Unit 13.
Viết Task 2: bốn đoạn — mở · trả lời câu hỏi 1 · trả lời câu hỏi 2 · kết · trả lời ĐỦ CẢ HAI câu hỏi của đề · có ít nhất một ví dụ cụ thể cho mỗi câu trả lời · đủ 250 từ.
B. VIẾT — Task 2
Task 2 (250+ từ, 40 phút)
Many people know what the rules are but still do not follow them. Why do people break rules they agree with? What can be done to encourage people to follow rules? Write at least 250 words.
Dàn ý Task 2 và tiêu chí chấm
Mở bài viết lại đề bằng chữ của con (đừng chép đề) · Thân 1: trả lời câu hỏi 1 — vì sao người ta phá luật mà chính họ đồng ý · Thân 2: trả lời câu hỏi 2 — làm gì để người ta tuân thủ · Kết: nhắc lại cả hai câu trả lời.
1. Đủ 250 từ — thiếu từ là mất điểm trước khi cô đọc nội dung.
2. ĐÂY LÀ DẠNG MỚI: mười lăm ngày qua mọi đề Task 2 của con đều là Discuss both views. Đề hôm nay là HAI CÂU HỎI, nên không có chỗ “phía bên kia nói gì” — khuôn cũ dùng không được.
3. Phải trả lời ĐỦ CẢ HAI câu: bỏ một câu là mất điểm Task Response dù bài viết hay. Viết xong, đọc lại đề và chỉ tay vào đoạn trả lời từng câu.
4. Dùng chính modal của Unit 13: must · have to · should · mustn’t · be supposed to. Đề này là chỗ ngữ pháp hôm nay chuyển từ bài tập sang bài viết.
5. Mỗi câu trả lời cần một ví dụ cụ thể — một luật thật mà con biết người ta hay phá (vượt đèn đỏ, xả rác, vào chỗ cấm), không viết chung chung people are lazy.